Kolegiata pw. Bożego Ciała w Jarosławiu

Witaj na kolegiata.org ! powrót do strony głównej

 

Dziś jest 20-02-2019, świętujemy imieniny: Anety, Lehca, Leona. | Sprawdź także liturgię na dziś.

Sztuka sakralna. CZYŚCIEC W IKONOGRAFII CHRZEŚCIJAŃSKIEJ

28.10.2012 @ 10.59

Sztuka sakralna. CZYŚCIEC W IKONOGRAFII CHRZEŚCIJAŃSKIEJ

Sztuka sakralna. CZYŚCIEC W IKONOGRAFII CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
Jak co roku, 2 listopada obchodzimy w Kościele Katolickim wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych. Tych, co przekroczyli bramę śmierci. Naszych bliskich, przyjaciół, sąsiadów… Odwiedzając groby, modlimy się za tych, którzy odeszli. Ufamy, że miłosierny Bóg, mimo ich licznych słabości i braków w realizacji dobra, pozwoli im oglądać siebie twarzą w twarz w niebieskiej rzeczywistości.


To nasze trwanie przy grobach zmarłych oraz modlitwa niejednokrotnie „przenoszą” nas oczyma wyobraźni w rzeczywistość czyśćca, gdzie – zgodnie z nauką Kościoła – przebywają dusze podlegające pośmiertnemu oczyszczeniu. Są tam po to, by po fakcie odbytej ekspiacji bez żadnych przeszkód móc zjednoczyć się z Bogiem, w chwale Jego królestwa. Tę prawdę podaje choćby Katechizm Kościoła Katolickiego, w którym możemy przeczytać, że Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba. KKK 1030.

Z rzeczywistością pośmiertnego oczyszczenia, o którym wspominał Katechizm, związane są pewne obrazy, jakimi w sposób szczególny posługuje się sztuka kościelna, ukazując bardzo głęboką teologię tego przejściowego stanu. Niewątpliwie ma to znamienne oddziaływanie na całą treść prawd tworzących naukę o czyśćcu. Otóż ikonografia czyśćca, rozwijająca się na przestrzeni wieków (XIV – XVIII), co uwidacznia się w malarstwie i rzeźbie, próbuje dać odpowiedz na pytanie: Jak wygląda rzeczywistość czyśćcowej ekspiacji? Zasadniczo stan ten przedstawiany jest jako „morze płomieni, w którym znajdują się symbolizowane przez nagie postacie ludzkie – dusze czyśćcowe. K. Moisan-Jabłońska, Obraz czyśćca w sztuce polskiego baroku, Warszawa 1995, s. 49.
 
To malarskie wyobrażenie nawiązuje do tematyki kar czyśćcowych i pragnie oddać pewien rodzaj bólu tych, którzy poddani są temu przejściowemu oczyszczeniu. Kompozycja czyśćca bywa zazwyczaj prezentowana dwustrefowo. Partia dolna ukazuje mękę dusz, które są poddawane cierpieniu, natomiast część górna prezentuje czynnik wyzwalającej je łaski. Łącznikiem tych dwóch sfer jest postać anioła, pocieszającego dusze przebywające w oczyszczających płomieniach. Ogień obrazuje karę, jakiej poddawane są wspomniane dusze. On to wypala w nich to, co oddala je od Boga. Czasowy wymiar owego stanu, jak i ciężar win do odpokutowania, ukazywany jest przez symbolikę koloru ciała. Dusze obciążone większą liczbą grzechów mają o wiele ciemniejszą karnację od pozostałych postaci, których ciało jest białe. Moisan-Jabłońska, dz. cyt. s. 58. Część osób ma ręce skute łańcuchami i zwrócone w modlitewnym geście w kierunku nieba. Zdaniem znawców sztuki, taka błagalna postawa ciała oznacza wołanie o pomoc, które jest skierowane w stronę Boga oraz żyjących ludzi.
 
Wyjątkową wstawienniczą rolę w przedstawieniach czyśćca odgrywa postać Matki Bożej. Liczne dzieła sztuki (szczególnie sztuka europejska), inspirowane głęboką świadomością teologiczną i nauką na temat tajemnicy Obcowania Świętych, ukazują Ją jako Orędowniczkę dusz czyśćcowych, która z Dzieciątkiem Jezus na ręku podaje im różaniec bądź różne rozdaje szkaplerza. H. Wegner, Czyściec. III. Ikonografia, w: Encyklopedia Katolicka, R. Łukaszczyk <red.>, t. 3., Lublin 1989, k. 944. Dobrymi orędownikami dusz pokutujących są także zbawieni, a wśród nich wyróżniają się takie osoby jak: św. Franciszek, św. Bonawentura, św. Teresa Wielka, św. Mikołaj z Tolentynu. W ikonografii czyśćca prezentowani są też aniołowie stróżowie, jako wstawiennicy poddających się oczyszczeniu i oni właśnie upraszają im łaski doskonałego zjednoczenia z Bogiem.
 
Na koniec watro przytoczyć bardzo obrazowy fragment tekstu św. Siostry Faustyny Kowalskiej, której Pan Jezus w objawieniu prywatnym tak ukazał rzeczywistość czyśćca: Ujrzałam Anioła Stróża, który mi kazał pójść za sobą. W jednej chwili znalazłam się w miejscu mglistym, napełnionym ogniem, a w nim całe mnóstwo dusz cierpiących. Te dusze modlą się bardzo gorąco, ale bez skutku dla siebie, my tylko możemy im przyjść z pomocą. Płomienie, które paliły je, nie dotykały się mnie. Mój Anioł Stróż nie odstępował mnie ani na chwilę. I zapytałam się tych dusz, jakie ich jest największe cierpienie? I odpowiedziały mi jednozgodnie, że największe dla nich cierpienie to jest tęsknota za Bogiem. Widziałam Matkę Bożą odwiedzającą dusze w czyśćcu. Dusze nazywają Maryję ‘Gwiazdą Morza’. Ona im przynosi ochłodę. Chciałam więcej z nimi porozmawiać, ale mój Anioł Stróż dał mi znak do wyjścia. Wyszliśmy za drzwi tego więzienia cierpiącego. [Usłyszałam głos wewnętrzny], który powiedział:Miłosierdzie moje nie chce tego, ale sprawiedliwość każe’. Od tej chwili ściślej obcuję z duszami cierpiącymi. Św. Faustyna Kowalska, Dzienniczek, p. 20.
 
Marek Przybylski 

.

«« Wstecz