Kolegiata pw. Bożego Ciała w Jarosławiu

Prepozyt: ks. Jan Twardy
Wiceprzewodniczący: ks. Marek Kowalik
Scholastyk: ks. Henryk Rykała
Kustosz: ks. Aleksander Kustra

Kanonicy Gremialni:

• Ks. Stanisław Biegaj
• Ks. Jan Jagustyn
• Ks. Władysław Janeczko
• Ks. Edward Piekło
• Ks. Bolesław Pilek
• Ks. Jan Rybak
• Ks. Stanisław Turek
• Ks. Aleksander Zając

Kanonicy Emeryci:

• Ks. January Horwath
• Ks. Tadeusz Koński

Kanonicy Honorowi:

• Ks. Stanisław Bartmiński
• Ks. Tadeusz Cisek
• Ks. Edward Chmura
• Ks. Kazimierz Golenia
• Ks. Marian Nabrzyski
• Ks. Krzysztof Pastuszak
• Ks. Stanisław Stęchły
• Ks. Franciszek Woś
• Ks. Zbigniew Bielamowicz (diecezja rzeszowska)
• Ks. Ludwik Bielawski (diecezja sandomierska)
• Ks. Jan Zimny (diecezja sandomierska)

Statuty Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej

PODSTAWY HISTORYCZNO-PRAWNE

1. Kapitułę Kolegiacką w Jarosławiu, dzięki fundacji Jadwigi z Wawrzyszyna, wdowy po Spytku III Jarosławskim, oraz ich córek Anny i Magdaleny, erygował 4 lipca 1523 roku biskup przemyski Rafał Leszczyński, podnosząc nieistniejący dzisiaj kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych do godności Kolegiaty Jarosławskiej. Było to uhonorowanie zewnętrznych przejawów religijności i pobożności miasta Jarosławia oraz jego znaczenia gospodarczo-społecznego na terenie diecezji przemyskiej.

2. Kapituła Jarosławska została zniesiona 25 marca 1800 roku, przez austriackie władze zaborcze. Uposażenie kapitulne przydzielono w części parafii funkcjonującej przy kościele Wszystkich Świętych, resztę zagarnął tzw. fundusz religijny.

3. Jubileusz 600-lecia istnienia diecezji przemyskiej stał się okazją wznowienia dawnej Kapituły Kolegiackiej w Jarosławiu. Na prośbę biskupa przemyskiego Ignacego Tokarczuka, na podstawie specjalnych uprawnień otrzymanych od Stolicy Apostolskiej, dokonał tego prymas Polski kard. Stefan Wyszyński, dnia 3 kwietnia 1975 roku.

4. Po 175-ciu latach od likwidacji, odrodzona Kapituła Jarosławska została związana z kościołem parafialnym pod wezwaniem Bożego Ciała. Tym samym świątynia ta została podniesiona do rangi Kolegiaty. Dekretem biskupa ordynariusza Ignacego Tokarczuka, dnia 1 września 1975 roku zostali powołani członkowie kapituły - 12 kanoników gremialnych i 12 honorowych. Dnia 15 stycznia biskup przemyski zatwierdził statuty Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej. W związku z wejściem w życie Kodeksu Prawa Kanonicznego Jana Pawła II, w roku 1983, opracowano nowe statuty, zatwierdzone przez biskupa Ignacego Tokarczuka, dnia 15 maja 1988_ Restytuowana kapituła, podobnie jak większość współczesnych jej kapituł kolegiackich w Polsce, ma charakter przede wszystkim honorowy.

5. Metropolita Przemyski Arcybiskup Józef Michalik, dnia 8 marca 1999 r., mianował prepozytem Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej ks. Jana Twardego i zlecił mu „przepracowanie statutów, celem przedstawienia do zatwierdzenia, z uwzględnieniem zmian dokonanych w Statutach Przemyskiej Kapituły Metropolitalnej”. Na spotkaniu kapituły, dnia 26 kwietnia 1999 roku powołano Komisję Statutową, w liczbie 7 kanoników, z prepozytem na czele. Owocem pracy tej Komisji i konsultacji z całą kapitułą są niniejsze statuty, które zgodnym aktem kapitulnym, w myśl kanonu 505 KPK, zostały ustanowione. Po zatwierdzeniu przez Metropolitę Przemyskiego, mają być przestrzegane i wiernie zachowywane.

Cel i zadania kapituły

Jarosławska Kapituła Kolegiacka jest to kolegium kapłanów ustanowione przy Kolegiacie pod wezwaniem Bożego Ciała. Kolegium to z mocy prawa powszechnego jest kościelną, publiczną osobą prawną, będącą podmiotem praw i obowiązków sobie właściwych, do której stosuje się przepisy kanonów 113 §2-123 KPK.

Kapituła, mimo przynależności do Kolegiaty, która równocześnie jest kościołem parafialnym, zachowuje swoją odrębność kościelno - prawną (KPKkan. 510 § 1).

Kanoników Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej mianuje biskup diecezjalny.

Kapituła posługuje się własną pieczęcią z napisem „Jarosławska Kapituła Kolegiacka”. W środku pieczęci widnieje stylizowany krzyż grecki - facsimile dystynktorium. Używa się również nagłówkowego stempla z napisem: „Jarosławska Kapituła Kolegiacka w Jarosławiu”.

Celem głównym, dla którego istnieje kapituła, jest „sprawowanie bardziej uroczystych czynności liturgicznych” (kan. 503).

Ponadto do celów szczegółowych kapituły należy:

• szczególna troska o powołania kapłańskie oraz duchową i intelektualną formację duchowieństwa;
• troska o jedność kapłanów z biskupem i kapłanów pomiędzy sobą;
• gorliwe realizowanie zadań duszpasterskich i pomoc w tym względzie konfratrom;
• wspieranie inicjatyw zmierzających do krzewienia kultury chrześcijańskiej i oświaty religijnej.

Jarosławska Kapituła Kolegiacka wypełnia też zadania zlecone jej zez prawo powszechne i partykularne, jak również przez biskupa diecezjalnego (kan. 503).

Aby te cele należycie spełniać, każdy członek kapituły powinien żyć do świętości i pełnej realizacji swojego powołania. Jako vir ecclesiasticus, złączony ściśle z hierarchią Kościoła, winien kierować: zasadą salus animarum suprema lex.

Struktura kapituły

Jarosławska Kapituła Kolegiacka składa się z 12 kanoników gremialnych i zasadniczo z 12 honorowych. Spośród kanonii gremialnych wyróżnia się 3 prałatury: prepozyta, scholastyka i kustosza.

• Prepozyt (przewodniczący) stoi na czele kapituły. Prepozyt, lub ?go upoważnienia zastępca, reprezentuje i działa w imieniu kapituły, tak na forum kościelnym, jak i cywilno-prawnym. Jemu podlegają funkcje i urzędy wewnątrz kapituły, on też kieruje kapitułą odniesieniu do jej statutowych funkcji i zadań.
• Scholastyk, który jest jednocześnie sekretarzem kapituły (ad casum deleguje kanonika do prowadzenia protokołu), prowadzi kronikę kapituły, stara się o to, aby opracowano obszerniejsze biografie zmarli członków kapituły.
• Kustosz, który opiekuje się kościołem kolegiackim, kapitularzem dystynktoriami oraz organizuje spotkania przewidziane statutami.

Na okres pięciu lat kapituła wybiera ze swego grona:

• zastępcę przewodniczącego, który współdziała z prepozytem w kierowaniu pracami kapituły;
• ojca duchownego, który oprócz przypisanych urzędowi posług konfratrom, przygotowuje program liturgiczny i ascetyczny spotkań (Msza św., Liturgia godzin, inne nabożeństwa i modlitwy oraz konferencje).
• skarbnika, którego zadaniem jest prowadzenie księgi kasowej.
• penitencjarza Kolegiaty Jarosławskiej, który z mocy prawa otrzymuje zwyczajną władzę pro faro interno, „której jednak nie może innym delegować, rozgrzeszania w zakresie sakramentalnym od cenzur wiążących mocą prawa, ale nie zdeklarowanych i nie zastrzeżonych Stolicy Apostolskiej”.

Władzę tę może wykonywać na terenie całej diecezji, a dla diecezjan również poza terenem diecezji. Wymienione funkcje są pięcioletnie, mogą jednak być prolongowane w następnych wyborach. Do swych funkcji wewnętrznych kapituła może powołać również kanoników honorowych.

Obowiązki kanoników kapitulnych

Dwa razy w roku wszyscy kanonicy gremialni i honorowi mają obowiązek brać udział w uroczystej sesji kapituły. Kanonicy przeszkodzeni winni usprawiedliwiać swoją nieobecność.

Na uroczystą sesję składają się:

• część modlitewna: Msza święta konwentualna z homilią oraz wspólne odmówienie modlitwy brewiarzowej w intencji żyjących i zmarłych członków kapituły;
• posiedzenie poświęcone sprawom bieżącym kapituły i jej zadaniom statutowym: w programie może być przewidziany również odczyt, dyskusja itp. Szczegółowy program przygotowuje prepozyt ze swoim zastępcą;
• wspólny posiłek.

Cała kapituła gromadzi się w Kolegiacie w ustalone przez siebie święto patronalne. Przy tej okazji może mieć miejsce jedno z dwóch dorocznych spotkań kapituły. Drugie doroczne spotkanie kapituły może się odbywać w innym, uprzednio ustalonym miejscu.

Kapituła gromadzi się również z okazji innych ważnych uroczystości wskazanych przez prepozyta.

Każdy kanonik kapituły ma prawo wnoszenia pod obrady sesji swoich wniosków, które mogą stać się uchwałami, jeśli w tajnym głosowaniu uzyskają poparcie większości obecnych na zebraniu kanoników gremialnych.

Kanonicy Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej chętnie spełniają wszelkie inne zadania zlecone im przez biskupa diecezjalnego.

Z chwilą osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego, tj. 75 lat, kanonik gremialny przyjmuje tytuł kanonika seniora, zachowując przywileje kanonickie.

Nominacja, instalacja, precedencja

Do biskupa diecezjalnego należy mianowanie nowych kanoników kapituły, po wysłuchaniu zdania kapituły (kan. 509 § 1). Godność tę powinien biskup diecezjalny nadawać kapłanom odznaczającym się nauką i prawością życia i tym, którzy wykazali się wcześniej chwalebnym posługiwaniem w Archidiecezji (kan. 509 § 2). Kanonik mianowany przez biskupa jest obowiązany przedstawić prepozytowi pisemny dokument nominacji i poprosić go o instalację.

Prepozyt kapituły z chwilą nominacji nowego kanonika wręczy mu statut i dystynktorium. których odbiór nowo mianowany kanonik potwierdzi podpisem. Dystynktorium stanowi własność kapituły i po śmierci kanonika winno być przekazane przez wykonawcę testamentu kustoszowi.

Instalacja nowych kanoników odbywa się uroczyście w kolegiacie, o ile możliwe z udziałem biskupa diecezjalnego lub jego delegata, według rytu przyjętego przez Przemyską Kapitułę Metropolitalną.

Kanonik raz instalowany nie ponawia instalacji, chociażby został podniesiony do godności prałata.

W Kapitule Jarosławskiej obowiązuje następująca precedencja: prepozyt, wiceprzewodniczący, scholastyk, kustosz, a za nimi kanonicy gremialni, według starszeństwa ich nominacji.

Kanonicy honorowi zajmują niższe miejsca w stallach, również według starszeństwa nominacji. W procesjach i przejściach kanonicy honorowi idą przed kanonikami gremialnymi.

Kapituła Jarosławska ustępuje miejsca Przemyskiej Kapitule Metropolitalnej.

Strój chórowy

Kanonicy Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej używają następującego stroju, który stanowi:

• czarna sutanna z fioletowymi obszywkami i guzikami;
• pas fioletowy;
• rokieta z fioletowym podbiciem;
• mucet koloru fioletowego;
• dystynktorium (srebrny, pozłacany, równoramienny krzyż z rozszerzonymi ramionami i promieniami wychodzącymi ze środka. Na awersie znajduje się srebrny wizerunek Matki Boskiej Jarosławskiej a na rewersie, również srebrny, herb miasta Jarosławia);
• czarny biret z fioletowym pomponikiem.

Kanonikom honorowym przysługuje ten sam strój, co kanonikom gremialnym.

Uwagi końcowe

Odnośnie do testamentu obowiązują przepisy prawa diecezjalnego. Zaleca się, aby członkowie kapituły w dyspozycjach testamentalnych uwzględniali - według własnego uznania - donację na rzecz kapituły.

Wszyscy kanonicy, o ile nie zachodzi ważna przeszkoda, biorą udział w pogrzebie członków kapituły. Za zmarłego konfratra każdy kanonik kapituły odprawi jedną Mszę świętą.

Kapituła ma prawo wprowadzania zmian w statutach, które po zatwierdzeniu przez biskupa diecezjalnego otrzymują moc zobowiązującą.